تحلیل و بررسی انتقال فرهنگ دفاع مقدس
تحلیل و بررسی انتقال فرهنگ دفاع مقدس

شاید بتوان گفت که در هیچ زمانی از تاریخ چند هزار ساله ایران، به اندازه دوران دفاع مقدس ارزش های ملی و میهنی و دینی همزمان متبلور نگردید. ارزش های دفاع مقدس علاوه بر اینکه از تنوع و لطافت خاصی برخوردارند، دارای پایداری و ثبات ویژه‌ای نیز می‌باشند و این به دلیل ویژگی‌های منحصر به […]

شاید بتوان گفت که در هیچ زمانی از تاریخ چند هزار ساله ایران، به اندازه دوران دفاع مقدس ارزش های ملی و میهنی و دینی همزمان متبلور نگردید. ارزش های دفاع مقدس علاوه بر اینکه از تنوع و لطافت خاصی برخوردارند، دارای پایداری و ثبات ویژه‌ای نیز می‌باشند و این به دلیل ویژگی‌های منحصر به فرد دوران دفاع مقدس است.

به تصویر کشیدن این صحنه‌های زیبا، آن هم برای کسانی که در آن لحظات حساس و تاریخی وجود نداشته‌اند، رسالتی است بزرگ و مهم که که بر دوش همه به خصوص مسئولان کشور سنگینی می کند.

حفظ و انتقال صحیح فرهنگ غنی و ارزشمند دفاع مقدس همواره از دغدغه های اساسی حضرت امام خمینی (ره) و مقام معظم رهبری بوده است.

فرهنگ دفاع مقدس، از اندیشه های والای اهل بیت(ع) و اسلام ناب محمدی(ص) نشأت گرفته بود که تحول عظیمی را در جامعه اسلامی ایران رقم زد. امام خامنه ای(مدظله العالی) از فرهنگ دفاع مقدس به عنوان <<گنج استخراج نشده>> یاد کرده اند که نه تنها به راحتی و آسان به دست نیامده که بهای سنگینی از سرمایه های عظیم انسانی و مادی این ملت در پای آن ریخته شده است.

در دنیای امروز با به وجود آمدن ابزارهای نوین ارتباطی و گسترش ارتباطات و رسانه ها و فضای مجازی، شاهد ترویج ارزش های غربی هستیم که به شکلهای گوناگون به سایر ملت ها تحمیل می شود. تهاجم فرهنگی در راستای جنگ نرم و استحاله سایر فرهنگ ها، از جمله تهدیدهایی است که جامعه ما را نیز هدف قرار داده است. این امر یادآور نظریه برخورد تمدن های آقای هانتیگتون است که نبرد فرهنگ لیبرال غربی را با اسلام را تئوریزه می نمود.

اگر مفهوم و فرهنگ دفاع مقدس به خوبی به نسل جوان و نوجوان جامعه منتقل شود علاوه بر ایجاد بازدارندگی، امنیت و آرامش کشور را تقویت خواهد کرد و لذا کلیه اقدامات احیاء این ارزش ها در این زمینه با افزایش قدرت ملی توام خواهد بود. 

متأسفانه گذشت زمان موجب شده منابع غنی دفاع مقدس که رزمندگان، پیشکسوتان و خانواده معظم شهدا هستند روز به روز در حال کم شدن باشند و لذا از این فرصت و گنج‌های ارزشمند که یادگار شهدا هستند باید به خوبی استفاده شود.

باید قبول کنیم که این انتقال ارزشهای دفاع مقدس به خوبی صورت نگرفته است. برای این امر، نیاز به هماهنگی، هدایت و سامان دهی فعالیت ها به شکل یک ساختار قوی است، که دو بخش نهادهای حاکمیتی و ساختارهای مردم نهاد، در آن دخیل باشند. از شورای عالی انقلاب فرهنگی نیز تکاپوی بیشتری انتظار می رود.

همچنین کم کاری نهادهای سیاست گذار، قانون گذار و اجرایی چون کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، وزارت علوم و آموزش عالی، مراکز مطالعات و تحقیقات راهبردی، نهادهای کلان کشور چون نهاد ریاست جمهوری و مجلس شورای اسلامی را نمی توان در این خصوص نادیده گرفت.

متاسفانه می توان گفت که نگاه دولت ها به رکن فرهنگ یک دغدغه نبوده است و در همه دولتها، فرهنگ در حاشیه مانده و اگر هم به آن پرداخته شده اغلب با دیدگاه ابزاری بوده است. موازی کاری نهادهای مربوطه گاها به کم کاری و عدم انسجام در حوزه دفاع مقدس منجر شده است.

در موضوع بهره گیری از ظرفیت های دولت لزوم توجه به انگیزه در فرهنگ دینی و استخدام جوانان متعهد و مدیریت جهادی و همچنین لزوم توجه به تاثیرگذاری دولت در تصویب سیاستهای کلی در حوزه ترویج فرهنگ دفاع مقدس اهمیت اساسی را دارد.

در بحث نظام تعلیم و تربیت و نقش آن در تعلیم و پرورش کودکان و نوجوانان مبتنی بر آموزه های دفاع مقدس، اهمیت بسزایی دارد. تبیین جایگاه والای شهید، شهادت، ایثارگری و… ترویج استکبار ستیزی و ظلم ستیزی و همچنین آشنایی کودکان و نوجوان با هویت تاریخی و دینی می بایست مورد توجه قرار گیرد.

جنگ تحمیلی گنجینه بزرگی از علوم و معارف است که باید استخراج شده و علمی و کاربردی شده و در اختیار نسل ها قرار گیرد. این علوم در جنگ ما بومی بوده و می تواند سر منشاء تغییر و تحولات اساسی شود چنانکه در حال حاضر سر منشاء بسیاری از پیشرفت های کشور را می توان در دفاع مقدس جستجو کرد.

بر اساس این واقعیت پتانسیلی در دفاع مقدس وجود دارد که می تواند علوم مختلف را در خود بارور کند مانند الگوی پیشرفت برای صنایع از جمله خودرو و غیر…

یکی از راههای حفظ و انتقال فرهنگ دفاع مقدس مردمی بودن آن می باشد که در حال حاضر زمینه ها و بسترهای تحقق آن مشاهده شده است مثلا ایثارگران عزیز به صورت خودجوش دور هم جمع می شوند و مراسمات جلساتی را تشکیل دادند، که در حال حاضر قوی ترین تشکلهای سطح کشور در حوزه ترویج فرهنگ دفاع مقدس می باشند مانند همایش تخریبچی ها، مخابراتی ها، بهداری رزمی ها و …

البته نکته بسیار بسیار مهم این است که بسیاری از ایثارگران و حتی فرماندهان دلاور، به علت خط مشی گمنامی و داشتن روح بسیار بزرگ در گوشه و کنار خلوت کرده اند و طبیعتا در خلاء این بزرگان جنگ، راویان و سایر رزمندگان توانایی انتقال کامل و دقیق را نخواهند داشت، هستند سرداران واقعی و گمنامی که حتی در ستاد کنگره شهدای استان نامشان در آنجا و اسناد مکتوب نیامده است در صورتی که افراد دنیاپرست بسیار پر رنگ به تصور کشیده شده اند(به علت جهل یا حسادت یا …).

 

بیشتر بخوانید:
کسانی که قرارداد ویلموتس را امضا کردند انگلیسی بلد نبودند!

به هر حال عواملی از قبیل ایثار و از خودگذشتگی، تلاش بی وقفه، بی ادعایی، خدمت شبانه روزی، مدارا با هم نوع و مردم، عدالت خواهی، عدالت طلبی، از جان گذشتن و… نمونه های بارز از کارکرد فرهنگ دفاع مقدس است که تبیین و ترویج و آن در جامعه می تواند مردم ما را تعالی بخشد و جامعه را از هر گزندی مصون سازد.

“صابر صلاح کار”
تحلیلگر مسائل سیاسی و ژئوپلیتیک

  • نویسنده : صابر صلاح کار