شانتاژ!
شانتاژ!
شانتاز در اصطلاح به تحمیلات ناروایی که فردی از راه گفتار یا کردار یا تهدید به رسوا نمودن، به فردی دیگر وارد می‌سازد تا از او چیزی طلب کند، گفته می‌شود.

شانتاژ کلمه ای است که بارها شنیده ایم و در شرایط مختلف با این اصطلاح برخورد کرده ایم. اما در این مقال قصد بر این است تا با معانی لغوی و موضوعی و قانونی آن بیشتر آشنا شویم. 

از لحاظ لغوی :

در فرهنگ لغت فارسی معین ، شانتاژ به معنای هوچیگری ، تلاش برای شکست رقیب از راه سفسطه ، تهدید به افشاگری ، تهییج و تحریک شنوندگان و جلوگیری از مطرح شدن یا اثر گذاشتن سخنان رقیب است. شانتاژ از فعل فرانسوی chanter گرفته شده است و این واژه از لغتی لاتینی chantare به معنای آواز خواندن و مسخره ‌بازی کردن آمده است. این واژه همچنین در لغت به معنای حقّ السکوت یا أخٌاذی است؛ 

از لحاظ موضوعی :

شانتاژ در اصطلاح به تحمیلات ناروایی که فردی از راه گفتار یا کردار یا تهدید به رسوا نمودن، به فردی دیگر وارد می‌سازد تا از او چیزی طلب کند، گفته می‌شود.

هم­چنین به عملی اطلاق می‌شود که فردی از شرایط مساعدی که دارد، سوء استفاده کند و آن را وسیلۀ تهدید، قرار دهد تا آن فرد یا أفراد برخلاف نظر خود رفتار کنند.

در شانتاژ ، انحراف از معیارهای اخلاقی مستتر است و فرد شانتاژ کننده، اغلب به درجه و انواعی از اختلالات اخلاقی و روانی گرفتار است که این نیز مسأله‌ای عارضی است و معلول شرایط نامطلوب زیستی، تربیتی، بهداشتی و اجتماعی (اقتصادی، سیاسی، فرهنگی) می‌باشد.

می‌توان به شانتاژ با رویکردهای مختلف نگاه کرد؛ 

مثل رویکرد سیاسی، که نوعی باج‌گیری است که از شخص یا جمعیتی مانند فرد و حزب و دسته و یا حتّی از دولت،گرفته می­شود.

در مورد دولت‌ها و جمعیت­ها ، این مسأله جنبۀ سیاسی دارد و با سرنوشت گروهی کوچک یا بزرگ مرتبط می‌شود. بنابراین حق السکوت و شانتاژ هم به صورت شفاهی و هم به نوع کتبی إعمال می‌شود.

در رویکرد سیاسی، شانتاژ به مفهوم تهدید و اشاعۀ أکاذیب فضیحت­بار نسبت به شخصیت‌های سیاسی برای کسب اطلاعات مورد نظر به کار می‌رود.

در رویکردی دیگر نیز شانتاژ تبلیغاتی مطرح می‌شود. این رویکرد بدین معناست که با تبلیغات کذب و جعل، طرف مقابل مجبور به تسلیم و یا باج‌دهی شود که در نتیجه طرف مقابل یا مقابله به مثل می‌نماید و یا هزینه‌ای را می‌پردازد تا این روند ادامه پیدا نکند و در واقع تسلیم می‌شود.

از لحاظ قانونی :

در حقوق جزا ، رفتار أشخاص باج‌گیرنده که از إفشای رازی در مورد فردی، سکوت می‌کنند و در قبال حق السکوت ، مالی أعمّ از منقول و یا غیرمنقول و اغلبً پول دریافت می‌کنند را مجرمانه تلقی کرده و عمل مذکور را اخاذی برشمرده است.

بر همین اساس در ماده ۶۶۹ قانون مجازات اسلامی آمده است :

“هر گاه کسی دیگری را به هر نحو تهدید به قتل یا ضررهای نفسی یا شرفی یا مالی و یا به افشاء سری نسبت به خود یا بستگان او نماید،‌اعم از اینکه به این واسطه تقاضای وجه یا مال یا تقاضای انجام امر یا ترک فعلی را نموده یا ننموده باشد به مجازات شلاق تا (۷۴) ضربه یا زندان از دو‌ماه تا دو سال محکوم خواهد شد.”

حال که اندکی با اصطلاح شانتاژ آشنا شدیم ، خوب است بدانیم که در صورت نیاز به شکایت برعلیه شخص شانتاژگر و یا بهتر بگویم اخاذ ، به کدام مرجع جهت رسیدگی باید مراجعه کنیم.

برای شکایت اخاذی و رسیدگی به جرم اخاذی باید به دادسراهای عمومی و انقلاب در هر شهرستان مراجعه کرد. بدیهی است در صورت وجود دلائل و مستندات کافی ، موضوع از طریق دادسرا مورد بررسی دقیق قرار گرفته و پس از صدور قرار مجرمیت ، پرونده جهت صدور حکم به دادگاه کیفری ارجاع می شود.

بیشتر بخوانید:
شهردار رشت و مبارزه ای که ممکن است بهایی سنگین داشته باشد!
  • نویسنده : مجتبی فاطمی کیا - کارشناس حقوقی