️تحول مدیریت شهری در راستای تحقق عدالت
️تحول مدیریت شهری در راستای تحقق عدالت

شـهر بـه عـنوان یـک منـبع توسـعه مطرح است و مـی توان مدیریت شهری را در مسیر یک توسعه قانونمند و پایدار مورد توجه قرار داد. بنابراین نحوه مدیریت بر جریان مطلوب زندگـی شـهری، مـی توانـد در بهبود سـکونتگاه هـای انسـانی و پـایداری توسـعه شهری مهمتریـن نقش را ایفا کند. مهم تریـن هـدف مدیریت شهری را […]

شـهر بـه عـنوان یـک منـبع توسـعه مطرح است و مـی توان مدیریت شهری را در مسیر یک توسعه قانونمند و پایدار مورد توجه قرار داد. بنابراین نحوه مدیریت بر جریان مطلوب زندگـی شـهری، مـی توانـد در بهبود سـکونتگاه هـای انسـانی و پـایداری توسـعه شهری مهمتریـن نقش را ایفا کند.

مهم تریـن هـدف مدیریت شهری را می توان در ارتقای شرایط زندگی شهروندان در قالـب اقشـار و گـروه هـای مخـتلف اجتماعـی و اقتصادی و حفاظت از حقوق شـهروندان، تشـویق بـه توسعه اقتصادی و اجتماعی پایدار و حفاظت از محیط زیست دانست.

بنابراین، هنگامی که شهر، دارای مشکلات و نارسایی هایی در چـرخه امور خود باشد و از مشکلات بهداشت شهری و آلودگی های محیطی برخوردار و از اقسـام آسیب های اجتماعی رنج می برد و بحرانهایی همچون مسکن ، نقص در ظرفیت تأسیسـات عمومـی، بـیکاری، کمـی درآمـد، زاغه نشینی، مشکلات اجتماعی، رشد
خـودروی شـهری و بـی هویتـی در شـکل گـیری بافـتها و ساختمانها را تجربه می کند،
مـی توان به این نتیجه رسید که مدیریت شهری آن در تنگنا و نارسایی به سر می برد.

یک مدیر شهری باید با مسائل شهر و مردم شهر و همچنین فنون مدیریت شهری آشنایی
کافی و تخصصی داشته باشند.

در تدوین استراتژی و انجام برنامه ها همه شهروندان اعم از فقیر و غنی، پیر و جوان و کودک، زن و مرد، خاص و عام و آشنا و غریبه را باید تحت پوشش برنامه های حمایتی خود قرار دهند.

یک مدیر شهری باید در برنامه های شهر، برای فقر و بیکاری، جرم و جنایت، حقوق فردی و اجتماعی، اشتغال، درآمد،
مسکن و آنچه که در برنامه های شهر تدوین شده، نقشی مؤثر داشته باشند.

و همچنین امورات مربوط به حفظ ارزشهای تاریخی، فرهنگی و الگوهای سبک زندگی ایرانی-اسلامی، برنامه های مدیریت شهری، نظارت بر قیمت زمین و ساختمان، ساختار فضایی مناسب شهری، حفظ محیط زیست در لوای توسعه پایدار، برنامه های مناسب کاربری زمین، رفع مشکلات و تنگناهای ناشی از فعالیتهای شهر و آرامش
روانی برای شهروندان…

ًضمنا مدیریـت شـهری باید به گونه ای باشد که با تغییر مسوولان، برنامه ها به هم نریزد.

بـه طـور کلـی در شهرهای ما به جای مسائل اجتماعی، به مسائل اقتصادی توجـه گـردیده اسـت. زندگی جمعگرا در اغلب شهرهای بزرگ ما درحال تبدیل به زندگی فردگرا است. ساختمان هایی که همانند قارچ می روید، آیـا جـز اسـتیلای اقتصاد بر فرهنگ و عوامل اجتماعی مورد دیگری را در ذهن تداعی مـی کند؟ تراکم فروشی و مجوز بی حساب کتاب و در نتیجه به مسائل اجتماعی حاکم بر آن توجهی نشده است.

از ایـن جهـت تمـام بـرنامه های شهری و مدیریت شهری باید
براسـاس مطالعـات روانشناسـی و جامعـه شناسـی نیز باشد.

در بحث تحـول مدیریت شهری در رشت، ابتدا باید ساختار تشکیلاتی مدیریت شـهری را مـتحول سـاخت. تخصـص و آشـنایی بـه مسایل باید در مدیریت و کارکنان
شـهرداری هـا گسـترش یـابد. شـوراهای شـهری باید افرادی آشنا با مسایل اجتماعی و
اقتصـادی مـردم باشـند و مـنافع شـهر را مورد توجه قرار دهند. مدیران شهری باید بر
اساس برنامه های مصوب شهر و به دور از هرگونه سلیقه شخصی و حزبی و باندی، به کار بپردازند.

همانطور که می دانیم، اداره شهر بر دو رکن اصلی شورا و شهرداری استوار است که شورا با رای مستقیم مردم و شهردار با رای اکثریت مطلق اعضای شورای شهر، انتخاب می‌شود.

در واقع، شهری مثل رشت که با انواع معضلات و بحران‌ها نظیر بحران حمل‌و‌نقل، بحران زیست‌محیطی، مدیران رانتی و و نالایق، بحران فرهنگی، بحران ساخت‌وسازهای بی‌رویه و غیرمجاز و مانند آن دست‌به‌گریبان است، نیازمند شهرداری است که هم به این موضوعات اشراف کافی داشته باشد و هم قدرت تعامل با سایر بخش ها به ویژه نمایندگان مجلس و … داشته باشد، چرا‌ که رفع این معضلات و بحران‌ها از حوزه اقتدار یک سازمان پر از بدهی و مشکل خارج است.

تجربه چند دوره شوراهای شهر رشت نشان داده که این شوراها در کاهش فساد اداری و مالی در شهرداری‌ها، چهره قابل قبولی از خود نشان نداده‌اند و حتی فساد درونِ خود شورا و حتی ابطال یک دوره آن هم در تاریخ ثبت شده است. توجه به این نکته ضروری است که هیچ‌کس در هیچ مقامی از ابتدا به اصطلاح دستش کج نبوده بلکه افراد با قرار گرفتن در موقعیت‌هایی که ساختار سازمانی و سیستم نظارتی مناسب ندارند، رفته‌رفته دچار فساد می‌شوند.

شورای اسلامی شهر یکی از ارکان دموکراسی شهری است اما این نهاد با مشکلات متعددی روبه‌روست. به نظر می رسد یکی از اصلی‌ترین نواقص، مربوط به شیوه و سازوکار انتخاب شوراها باشد.

سازوکار انتخاب شورای شهر در کشور ما نسبتا سیاسی است، در حالی‌ که باید فنی و تخصصی باشد به عبارتی اعضای شورای شهر، بیشتر افرادی سیاسی هستند که در یک فرآیند توسط احزاب یا گروه‌های سیاسی یا خواص حمایت و معرفی می‌شوند! اینجا ملاک نه تخصص و احاطه بر مسائل شهری بلکه همگرایی سیاسی و فکری است. همچنین تخلفات فراوان از جمله خریدن آراء جزء واجبات این رقابت می باشد که به نظر این جانب واژه دموکراسی به چالش کشیده شده است! البته شهروندان گرامی باید این سوال را از خود بپرسند که آیا عاقلانه است که کاندیداها با هزینه های گزاف صرفا برای خدمت به شهر و شهروندان قدم بردارند؟!

به نظر اینجانب این روند ناعادلانه و غیر صحیح انتخابات شورا آسیب‌های خود را به همراه دارد زیرا در مرحله انتخاب شهردار نیز همین اعضا سراغ افراد سیاسی و بعضا غیرمتخصص رفته و از مدیریت شهری غافل می‌مانند.

به دلیل اهمیت حفظ اموال عمومی لازم است که متصدی آن نیز فردی مورد اعتماد باشد. حضرت علی(ع) می فرمایند: بپرهیز از این که چیزی را که همه مردم در آن سهیم اند، به خود یا کسانی خاص اختصاص دهی.(نهج البلاغه/نامه ۵۳)

با اهمیت تخصص در شوراهای شهر با نگاهی به مدیریت شهر اعم از شورا و شهرداری در کلانشهرهای پیشرفته دنیا، متوجه این نکته می‌شویم که اکثریت اعضای این شوراها دارای تخصص‌های مرتبط با حوزه مدیریت شهری همانند: جغرافیای سیاسی، برنامه‌ریزی شهری، اقتصاد شهری، شهرسازی، معماری، جامعه‌شناسی شهری، روانشناسی شهری، توسعه، جغرافیای شهری، اقتصاد، حقوق، مدیریت، محیط زیست، عمران و … هستند.

چالش بزرگ دیگر مجموعه مدیریت شهری کشور از جمله شوراها، تدوین سازوکاری جدید برای ارتقاء درآمدهای پایدار شهری است. درآمد پایدار رکن اساسی توسعه پایدار است.
فروش زمین و هوای شهر نقض آشکار حقوق شهروندی است که به منبع تامین درآمد شهرداری‌ تبدیل شده است و این سبب شده که شهرهای کشور از هرگونه ابتکار و خلاقیتی در افزایش درآمدهای پایدار عاجز باشند.
باید اجازه ورود سرمایه گذار در طرح های مختلف داده شود، متاسفانه شنیده ها حاکی از آن است به علت توقعات بیش از حد و بیجا توسط آقایان مرتبط، سرمایه گذار ایرانی و خارجی در کوتاه ترین زمان منصرف می شوند!

در دوران کرونا بیش از پیش ضرورت استفاده از ظرفیت‌ها و مشارکت‌های شهروندی در تمامی جنبه‌های مدیریت شهری اعم از حمل و نقل، مدیریت پسماند و… آشکار شد. و در صورت عدم مشارکت و استفاده از ظرفیت‌ها در شرایط بحرانی، هیچ یک از ارکان مدیریت شهری توانایی ایفای نقش خود را به خوبی نخواهند داشت.

در پایان آرزومندم در دولت حضرت آیت الله رئیسی، افرادی در کرسی های خدمت تکیه بزنند که این شکاف عمیق بین مردم و مسئولین را کاهش دهند.

ان شاء الله

صابر صلاح کار/کارشناس مسائل سیاسی و ژئوپلیتیک

بیشتر بخوانید:
وقتی کشاورزان سیاه اسطلخ به دل فاضلاب می‌زنند
  • نویسنده : صابر صلاح کار