علائق ژئوپلیتیک روسیه در افغانستان امروز
علائق ژئوپلیتیک روسیه در افغانستان امروز

کشور روسیه بنا به دلایل گوناگونی به بحران افغانستان و طالبان حساس است و اقداماتی مخفی چه در پشت صحنه مانند برقراری جلسات با سران طالبان و همچنین علنی مانند شرکت در کنفرانس دوحه و دعوت برگزاری جلسه با طالبان و سایر سران کشورها منطقه انجام می دهد. روابط مسکو با طالبان از زمان خیلی […]

کشور روسیه بنا به دلایل گوناگونی به بحران افغانستان و طالبان حساس است و اقداماتی مخفی چه در پشت صحنه مانند برقراری جلسات با سران طالبان و همچنین علنی مانند شرکت در کنفرانس دوحه و دعوت برگزاری جلسه با طالبان و سایر سران کشورها منطقه انجام می دهد.

روابط مسکو با طالبان از زمان خیلی قبل آغاز شده بود. برای اولین بار رابطه رو در روی روسیه با طالبان در سال ۱۹۹۵ بود.

نقش فعال روسیه از طریق فرستاده مسکو “ضمیر کابلوف” مسئول مذاکرات و رد و بدل پیامهای دو طرفین است.

روسیه به دلائل مختلف استراتژیکی و ژئوپلیتیکی، با طالبان در حال گفتگو می باشد.

همچنین گفت‌وگوهایی را در دوحه آغاز کرد که این امکان را به مسکو می‌دهد تا با آمریکا، پاکستان و چین در زمینه تسهیل مذاکرات بین‌الافغانی مشارکت کند.

طبیعتا روسیه نگران امنیت مرزهای جنوبی خود است. همسایه بودن با طالبان در مناطق هم‌مرز با تاجیکستان روسیه را نگران کرده است.

روسیه همچنین نگران گسترش حضور داعش در افغانستان است و اینکه در این شرایط داعش حضور خود را گسترش دهد و با توجه به بمب گذاری فرودگاه کابل نگرانی ها را دو چندان نموده است.
روسیه بی ثباتی در افغانستان را فرصتی برای ارتقای جایگاه نفوذ خود بر آسیای مرکزی می‌داند.
فعالیت‌های دیپلماتیک مسکو در افغانستان باعث تقویت جایگاه ژئوپلیتیکی آن شده است.

به‌رغم مذاکرات گسترده با تاجیکستان و ازبکستان‌، اتحادیه اقتصادی اوراسیا فراتر از قزاقستان و قرقیزستان گسترش نیافته و برنامه‌های روسیه برای ایجاد پایگاه یا گسترش حضور نظامی در قرقیزستان و تاجیکستان به نتایج مطلوب نرسیده، با این حال بحران در افغانستان نقش امنیتی روسیه در آسیای مرکزی را تقویت کرده است.

در حالی‌که گسترش منافع ژئوپلیتیک روسیه در افغانستان مشهود است، مسکو به احتمال زیاد منافع خود را از طریق دیپلماتیک و نه از طریق نظامی پیش می‌برد.
 این امر به روسیه امکان می‌دهد تا نفود سیاسی خود را در آسیایی مرکزی حفظ و گسترش دهد.

خروج ایالات متحده از افغانستان، زمینه ژئواستراتژیکی و ژئوپلیتیکی را برای نفوذ روسیه در منطقه گسترده‌تر کرده است.

تصمیم عقب‌نشینی امریکا چه از فرط استیصال و چه از روی سیاست تاکتیکی کوتاه مدت می‌تواند به عنوان شکست سیاست ایالات متحده در افغانستان تلقی شود و می‌تواند نقش اصلی حل و فصل منازعات بین‌الافغانی را به مسکو واگذار کند.

روابط با طالبان فاتح کنونی، به غرب و چین و سایر بازیگران منطقه ای نشان می‌دهد که مسکو را در بحث‌های امور افغانستان دور از نظر نداشته باشند.

روسیه به غرب هشدار می دهد که با تشکیل دادن ائتلاف منطقه‌ایِ دیگر، می‌تواند درباره‌ افغانستان نقشی را بازی کند.

در این راستا سرگی لاوروف، وزیر خارجه روسیه اعلام نمود که جلسه بین‌المللی‌ای پیرامون پروسه‌ی صلح در افغانستان را باید به سرعت انجام بپذیرد.

روسیه با استراتژی حمایت از طالبان، می‌خواهد برای منافع امریکا و ناتو به عنوان رقیب دیرینه خللی ایجاد کند.

بنابراین بر اساس علائق ژئوپلیتکی، روسیه می‌خواهد فراتر از آسیای مرکزی نفوذ خود را افزایش دهد، به شمول افغانستان و پاکستان و فراتر از خاورمیانه…
پس بر این اساس روابط خود را با طالبان افزایش می دهد، و خود را به پاکستان نزدیک می‌سازد.

طبق شواهد پاکستان از ابتدای تشکیل طالبان، آنها را حمایت می‌کند و حال از پشتیبانی مسکو از طالبان نیز خشنود می‌برد.

پاکستان از این که از گروه‌های شبه‌نظامی در افغانستان حمایت می‌کند، هدف انتقاد افغانستان، هندوستان و جامعه بین‌المللی گردیده است. اما حال، رابطه روسیه با طالبان، انتقاد جامعه بین‌المللی بر اسلام‌آباد را کمتر خواهد ساخت.

همچنین روسیه از دولت اسلامی در افغانستان و خاورمیانه احساس خطر می‌کند. از سال ۲۰۱۴، داعش در افغانستان وسعت یافت، که کرملین از وسعت بیشتر این گروه، به خصوص به مناطق شمال افغانستان، آسیای میانه و روسیه هراس دارد. از آغاز ورود داعش به افغانستان، این گروه و طالبان با هم می‌جنگند و روسیه دست همکاری به طالبان داده است.

طبق گفته ماریا زاخاروا، سخنگوی وزارت خارجه روسیه، مسکو با طالبان برای مبارزه با داعش همکاری دارد.

پس از همکاری‌های منطقه‌ای روسیه با ایران و ترکیه در سوریه، که یک سلسله نتایج برای روسیه داشت، می‌خواهد چنین اقدام را در افغانستان با ائتلاف با ایران، چین و پاکستان نیز اجرا کند.
مبحث مواد مخدر در هم یک نوع تهدید دیگر برای روسیه است. افغانستان ۹۰ درصد مواد مخدر جهان را عرضه می‌کند.

بخشی از این مواد مخدر به روسیه قاچاق می‌شود. از این رو روسیه بر این باور است در مبارزه با مواد مخدر با طالبان موفق تر است نسبت بر حکومت دموکراتیک ملی ساقط شده زیرا سالهاست،مواد مخدر افغانستان تهدید جدی نه تنها برای روسیه بلکه برای منطقه و اروپا می‌باشد.

البته روسیه با چالشی روبرو است یعنی مواد مخدر دلیلی برای همکاری روسیه با طالبان شده اما این واضح است که طالبان از تولید مواد مخدر دست برنمی‌دارند، چون بخشی مهمی از درآمد طالبان، ناشی از مواد مخدر است.

اما بهترین مکانیزم برای مبارزه با داعش و افراطی گری و مهار طالبان در افغانستان، همکاری برای ایجاد تشکیل وحدت ملی است. زیرا روسیه باید بداند استراتژی ژئوپلیتیکی او در حال حاضر کوتاه مدت است و طالبان نوع دیگری از بنیادگرایان هستند و در واقع فرقی میان آنها نیست و اجرای هر راهبرد کوتاه مدت به ضرر خود و کل منطقه می باشد.

مهدی کاظمی پور/کارشناس مسائل سیاسی و ژئوپلیتیک

بیشتر بخوانید:
فرحان یوسفی بازیکن پیشین ملوان درگذشت
  • نویسنده : سردار مهدی کاظمی پور